Handen die de zorg beter maken

Handen en zorg vormen al jaren een ingewikkeld setje. Meer handen aan het bed klinkt goed. Zeker als je weer een dienst met te weinig collega’s bent doorgekomen, dan omarm je het idee van extra handen. De praktijk laat echter zien dat er door de jaren heen heel wat handen zijn bijgekomen, maar dat die extra handen niet tot de gewenste meerwaarde leiden. Waar vinden we handen die de zorg beter maken?

Meer potentieel met minder handen
Meer handen leiden niet vanzelfsprekend tot minder werkdruk. Met meer mensen ontstaat ook de behoefte tot meer overleg, meer overhead, meer opleidingscapaciteit en dus tot meer complexiteit bij planning. Zeker gezien het feit dat de zorg kampioen kleine contracten is, is dat laatste al snel aan de orde. Het aandeel parttimers is niet in verhouding met het aantal fulltimers, dat heeft consequenties voor de uitvoering en de betrokkenheid.
Meer handen aan het bed klinkt (politiek) als een geweldige oplossing, maar vooralsnog is het resultaat meer complexiteit en minder wendbaarheid. Meer uren per setje handen is een oplossing die wel perspectief biedt. Wat weerhoudt werkgevers om daar meer werk van te maken?
Is het dat men vreest dan minder flexibel te zijn? Daar zouden we dan eens over na moeten denken hoe dat slimmer en beter kan. Zoals er meer oplossingen zijn te bedenken die stuk voor stuk leiden tot meer waarde voor alle betrokkenen. Oplossingen waar meer handen plaats maken voor andere handen.

Andere handen
De beweging Andere handen werkt sinds 2011 aan het versterken van de reeds beschikbare handen en de inzet van andere oplossingen. Natuurlijk gaat dit over de inzet van professionele of formele handen, maar dat is niet het enige. Het gaat bijvoorbeeld ook over handen van collega’s van niet-directe patiëntenzorg die bijspringen bij drukte. Denk aan de filiaalhouder van de supermarkt die bij drukte ook de vakken vult. Of een stap verder, een organisatie waar iedereen die in de zorg werkt ook een deel patiëntenzorg verricht en vice versa, iedereen die patiëntenzorg levert werkt ook deels aan de organisatie mee.
Andere handen zijn ook de handen van mensen die in de buurt wonen. Klantonderzoek heeft aangetoond dat daar warm potentieel zit, tenminste als je mensen ruimte laat om hun moment van vrijwillige inzet mede te bepalen. Op dinsdagmiddag tussen 14 en 16 uur helpen is voor veel mensen geen optie. Laat meer ruimte aan andere tijden en het potentieel stijgt enorm.
En dan zijn er natuurlijk nog de handen van de zorgvragers zelf. Bezig blijven, hoe klein dan ook, is van belang. Het stimuleert het lichaam en de geest. Kijk ik echter naar de dame die bij ons in de buurt woont en dit jaar 97 wordt dan constateer ik dat zij in de loop der jaren steeds passiever is gemaakt. Het eten komt kant en klaar want ze had een keer het gas aan laten staan. Waarom meteen stoppen met koken terwijl er vele vormen zijn om veilig te koken? De boodschappen worden gedaan en het huis wordt schoongemaakt. Erg jammer, want zou ze niet meer lol en meer voldoening hebben als ze daar onderdeel van uit zou blijven maken? Dat vraagt om begeleiding, ondersteuning en geduld, van professionals en van familie. En om minder hulp.

Ook deskundigen laten steeds vaker horen dat een actieve levensinvulling tot meer zingeving, meer ontspanning en meer toegevoegde levenswaarde leidt. Vooralsnog is iedereen rondom deze dame druk met indicaties, diagnoses, brandjes blussen en elkaars voicemail inspreken. Ondertussen zit zij te wachten op de dood. Met handen die nog best wat kunnen, maar niet meer betrokken worden.

Technologie
Hebben we nu alle beschikbare handen gehad? Bijna. Last but not least is er namelijk de inzet van technologie. Misschien hadden we daar wel mee moeten beginnen. Want wat als die inzet, met de vele fascinerende mogelijkheden kan bijdragen aan minder vraag om professionele handen? Wat als technologie mensen gaat helpen om langer en beter mee te blijven doen? Tot voor kort was dit aan vele tafels niet bespreekbaar. Sterker er was angst dat technologie veel banen zou kosten. Paradoxaal genoeg verliezen mensen straks hun werk als ze niet met technologie kunnen omgaan. Gelukkig nemen de investeringen om cliënten en professionals met technologie om te leren gaan nu toe. Maar de achterstand is groot. Daarbij gaat het gaat zeker niet alleen om de aanschaf van de hardware van de technologie. Juist de sociale innovatie vraagt om aandacht.
Tel deze verschillende handen bij elkaar op en we hebben heel wat handen die de zorg beter maken. Professionele handen die andere dingen gaan doen met grotere contracten, cliënten die meer en langer mee blijven doen, informele handen die op andere tijden met andere dingen gaan helpen, bestuurders, managers en stafmedewerkers die ook in de uitvoering aan de slag gaan en technologie. Samen vormen zij het interessante potentieel andere handen dat de zorg beter maakt.

Drs. Monique E. van Doorn
juni 2019

Terug naar overzicht

Geplaatst op 7 juni 2019